Τι είναι, γιατί τον ελέγχουμε, πώς γίνεται η επέμβαση και τι λένε τα διεθνή guidelines
Ο λεμφαδένας φρουρός (sentinel lymph node) είναι ο πρώτος λεμφαδένας στον οποίο μπορεί να φτάσει καρκινικό κύτταρο από τον μαστό. Η ανίχνευση και η βιοψία του αποτελούν σήμερα την πιο σύγχρονη και λιγότερο επεμβατική μέθοδο για να ελέγξουμε αν ο καρκίνος έχει δώσει μετάσταση στη μασχάλη.
Τι είναι ο λεμφαδένας φρουρός
- Είναι ο «φρουρός» της λεμφικής παροχέτευσης του μαστού.
- Αν αυτός είναι καθαρός, τότε με πιθανότητα >95% και οι υπόλοιποι λεμφαδένες είναι καθαροί.
- Η τεχνική της βιοψίας του αντικατέστησε την παλιά πρακτική της εκτεταμένης μασχαλιαίας λεμφαδενεκτομής, που προκαλούσε πόνο, μούδιασμα και λεμφοίδημα.
Πότε χρειάζεται έλεγχος λεμφαδένα φρουρού
Συνήθως εφαρμόζεται σε γυναίκες με:
- Πρώιμο καρκίνο μαστού (στάδιο I–II)
- Όγκο κλινικά και απεικονιστικά αρνητικό στη μασχάλη
- DCIS υψηλού κινδύνου όταν πρόκειται να γίνει μαστεκτομή
- Όγκους έως ~5 cm (T1–T2)
Δεν εφαρμόζεται όταν η μασχάλη είναι ήδη θετική στην κλινική ή απεικονιστική εξέταση.
Πώς γίνεται η χαρτογράφηση του λεμφαδένα φρουρού
Η διαδικασία διαρκεί 30–45 λεπτά και περιλαμβάνει:
- Ενδοεγχειρητική χρωστική (blue dye)
Μπλε χρωστική εγχύεται στον μαστό και «βάφει» τον φρουρό.
- Ραδιοϊχνηθέτης (technetium)
Εντοπίζεται με ειδικό ανιχνευτή (gamma probe) κατά την επέμβαση.
- Φθορίζουσα ουσία (ICG – Indocyanine Green)
Νεότερη, ασφαλής μέθοδος με υψηλή ακρίβεια.
Συνήθως χρησιμοποιούνται 2 τεχνικές μαζί για μέγιστη αξιοπιστία.
Τι γίνεται στο χειρουργείο
- Εντοπίζονται 1–3 λεμφαδένες, οι πιο «ύποπτοι» από την απεικόνιση.
- Αφαιρούνται με μικρή τομή, χωρίς να πειράζονται οι υπόλοιποι.
- Στέλνονται για ταχεία βιοψία ή για οριστική ιστολογική εξέταση.
Δεν επηρεάζει την κινητικότητα του χεριού και ο κίνδυνος λεμφοιδήματος είναι πολύ μικρότερος από 5%.
Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα
- Αρνητικός λεμφαδένας:
Δεν χρειάζεται περαιτέρω χειρουργείο στη μασχάλη. - Μικρομετάσταση (<2 mm):
Συνήθως δεν απαιτείται επιπλέον λεμφαδενικός καθαρισμός. - Μακρομετάσταση (>2 mm):
Η απόφαση για περαιτέρω επέμβαση εξαρτάται από:- Τον τύπο της επέμβασης στον μαστό (ογκεκτομή vs μαστεκτομή)
- Τον αριθμό των θετικών λεμφαδένων
- Την ανάγκη για ακτινοθεραπεία
Τι λένε τα διεθνή guidelines (NCCN – ESMO – ASCO)
NCCN Guidelines
- Συνιστούν βιοψία λεμφαδένα φρουρού σε όλες τις ασθενείς με πρώιμο καρκίνο μαστού και κλινικά αρνητική μασχάλη.
- Δεν απαιτείται λεμφαδενικός καθαρισμός για 1–2 θετικούς φρουρούς όταν γίνεται ογκεκτομή + ακτινοθεραπεία.
ESMO Guidelines
- Προτείνουν χρήση dual-tracer (ραδιοϊχνηθέτης + χρωστική) για υψηλή ακρίβεια >95%.
- Για μικρομεταστάσεις συνιστάται αποφυγή μασχαλιαίου καθαρισμού.
ASCO Guidelines
- Σε ασθενείς με μικρούς όγκους και αρνητικό υπερηχογράφημα μασχάλης, η βιοψία φρουρού είναι αρκετή ως μόνη παρέμβαση.
- Δεν εφαρμόζεται βιοψία λεμφαδένα φρουρού σε φλεγμονώδη καρκίνο μαστού.
Πλεονεκτήματα για τη γυναίκα
- Μικρότερος πόνος και νοσηλεία
- Ελάχιστες επιπλοκές
- Φυσιολογική κινητικότητα χεριού
- Σημαντικά χαμηλότερος κίνδυνος λεμφοιδήματος
- Ακριβής σταδιοποίηση που καθοδηγεί στη σωστή θεραπεία
Συμπτώματα που πρέπει να αναφέρει η ασθενής μετά την επέμβαση
- Οίδημα, ερυθρότητα ή πόνο στη μασχάλη
- Πυρετό
- Παροδικό μούδιασμα (συχνό, όχι ανησυχητικό)
- Ήπιο οίδημα χεριού (σπάνιο – παρακολουθείται)
Γιατί έχει σημασία η εμπειρία του χειρουργού
Η σωστή τεχνική:
- μειώνει τις επιπλοκές,
- αυξάνει την ακρίβεια της χαρτογράφησης,
- αποφεύγει περιττές επεμβάσεις,
- εξασφαλίζει καλύτερη ογκολογική αντιμετώπιση.
